AK Parti İzmir Milletvekili ve TBMM Engelli Bireylerin Sorunlarını Araştırma Komisyonu Başkanı Mehmet Kasapoğlu, COP31 kapsamında Antalya’da düzenlenen toplantıda engelli bireylerin iklim politikaları ve afet yönetimi süreçlerine doğrudan katılması gerektiğini söyledi. Birleşmiş Milletlere çağrıda bulunan Kasapoğlu, “Erişilebilir olmayan bir şehir tam anlamıyla dirençli bir şehir değildir” dedi.

İklim değişikliğinin toplumun bütün kesimlerini aynı şekilde etkilemediğini belirten Kasapoğlu, engelli bireylerin karşılaştığı güçlüklerin iklim politikalarında dikkate alınması gerektiğini ifade etti. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 16’sının, başka bir ifadeyle 1,3 milyardan fazla insanın engellilikle yaşadığını hatırlatan Kasapoğlu, iklim değişikliğiyle mücadelenin insan hakları, sosyal adalet ve sürdürülebilir kalkınma anlayışıyla birlikte yürütülmesi gerektiğini söyledi.
Engelli bireylerin yüzde 86’sı afet planlamasına katılmıyor
Birleşmiş Milletler Afet Riskini Azaltma Ofisinin 2023 yılında yayımladığı küresel araştırmaya dikkat çeken Kasapoğlu, araştırmaya katılan engelli bireylerin yüzde 86’sının yaşadıkları toplumdaki afet risklerini azaltmaya yönelik karar alma ve planlama süreçlerine katılmadığını belirtti.
Afet hazırlıklarında engelli bireylerin ihtiyaçlarının göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulayan Kasapoğlu, işitme ve görme engelli bireylerin ihtiyaçlarının afet sistemlerinde dikkate alınıp alınmadığını, çok kanallı uyarı sistemlerinin kurulup kurulmadığını ve sel ya da yangın gibi afetlerde tahliye güzergâhlarının tekerlekli sandalye kullanan bireylerin güvenliği gözetilerek belirlenip belirlenmediğini gündeme getirdi.
Elektrikle çalışan tıbbi cihazlara bağımlı bireyler için enerji kesintilerine karşı alternatif planlar hazırlanmasının önemine değinen Kasapoğlu, afet sonrasında sağlık, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinin kesintisiz sürdürülmesi gerektiğini söyledi. Bu konuların teknik ayrıntılar değil, doğrudan insan hayatını ilgilendiren sorumluluklar olduğunu ifade etti.

“Erişilebilir olmayan şehir dirençli değildir”
Yerel yönetimlerin iklim değişikliğine uyum ve afet hazırlığı süreçlerinde önemli sorumlulukları bulunduğunu belirten Kasapoğlu, toplu taşıma araçları ve durakların erişilebilir hale getirilmesi, kaldırımların ve yaya yollarının güvenli biçimde düzenlenmesi gerektiğini kaydetti.
Parkların, meydanların ve kamusal alanların herkesin bağımsız biçimde kullanabileceği standartlarla tasarlanmasının önemini vurgulayan Kasapoğlu, belediye tesislerinin aşırı sıcak dönemlerinde erişilebilir serinleme merkezleri olarak düzenlenmesi gerektiğini söyledi. Erken uyarı sistemleri, tahliye güzergâhları ve geçici barınma alanlarının da engelsiz hale getirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Engelli bireylerin ve onları temsil eden sivil toplum kuruluşlarının kent planlaması ile afet hazırlıklarına doğrudan katılmasının önemini belirten Kasapoğlu, şu ifadeleri kullandı:
“Erişilebilir olmayan bir şehir tam anlamıyla dirençli bir şehir değildir. Bu nedenle sürdürülebilir kalkınmayı, erişilebilirliği ve iklim eylemini birbirini tamamlayan ve birlikte yürütülmesi gereken bütüncül politikalar olarak değerlendirmemiz gerekir.”

“Engelli bireyler iklim politikalarının odağında olmalı”
Engelli bireylerin kendi ihtiyaçlarını, karşılaştıkları engelleri ve çözüm yollarını en iyi bilen kişiler olduğunu belirten Kasapoğlu, yeşil ve dijital dönüşümün engelli bireyler için yeni eğitim ve istihdam fırsatlarına dönüştürülmesi gerektiğini ifade etti.
Özellikle engelli gençlerin yeşil ve dijital dönüşümün gerektirdiği donanımı kazanabilmesi için erişilebilir eğitim ve mesleki gelişim imkânlarının artırılmasını isteyen Kasapoğlu, zihniyet değişikliğine ihtiyaç olduğunu söyledi.
Kasapoğlu, “Engelli bireyler iklim politikalarının odağında olmalı. İklim politikalarının bizzat tasarlayıcısı, uygulayıcısı ve denetleyicisi olmalıdırlar” dedi.
Engelli hakları hareketinin temel ilkelerinden biri olan “Bizimle ilgili hiçbir karar biz olmadan alınmamalıdır” yaklaşımının COP31 süreçlerinde de yol gösterici olması gerektiğini vurgulayan Kasapoğlu, engelli bireylerin yalnızca politikaların muhatabı değil, karar alma süreçlerinin doğrudan katılımcısı olması gerektiğini kaydetti.
“Spor muazzam bir imkân”
Engelli bireylerin sağlıklı ve bağımsız yaşamında sporun önemine de değinen Kasapoğlu, sporun fiziksel ve ruhsal sağlığın yanı sıra özgüven, sosyal ilişkiler ve toplumsal katılım açısından önemli imkânlar sunduğunu belirtti.
Spor alanları, parklar ve yürüyüş yollarının erişilebilir olması gerektiğini söyleyen Kasapoğlu, farklı engel gruplarına uygun spor programlarının geliştirilmesi, nitelikli eğitici ve destek hizmetlerinin yaygınlaştırılması çağrısı yaptı. Spor ve yaşam alanlarının değişen iklim koşullarına uygun ve güvenli biçimde tasarlanmasının da önemini vurguladı.
Komisyon raporu için yol haritası vurgusu
TBMM Engelli Bireylerin Sorunlarını Araştırma Komisyonunun çalışmalarına ilişkin bilgi veren Kasapoğlu, komisyonun yalnızca masa başında yürütülen bir araştırmayla yetinmediğini belirtti. Engelli bireyler, aileler, sivil toplum kuruluşları, kamu kurumları ve özel sektör temsilcileriyle kapsamlı görüşmeler gerçekleştirildiğini aktardı.
Yaklaşık bir buçuk yıllık çalışmanın önemli bir veri birikimi ve yeni bir bakış açısı ortaya koyduğunu ifade eden Kasapoğlu, hazırlanacak raporun engellilik politikalarına uzun vadeli bir yol haritası sunacağına inandığını söyledi.
Kasapoğlu, raporun Birleşmiş Milletler Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi ve Birleşmiş Milletler Engellilik İçerme Stratejisi temel alınarak hazırlandığını belirtti. Raporun COP31 eylem gündeminin dirençlilik ve kapsayıcılık hedefleriyle de uyumlu olduğunu ifade etti.
BM’ye COP süreçlerinde engellilik çağrısı
Konuşmasının sonunda engellilik konusunun uluslararası iklim toplantılarında daha geniş yer bulması gerektiğini vurgulayan Kasapoğlu, Birleşmiş Milletlerin bu alandaki çalışmalarının COP süreçlerinin ana gündem maddeleri arasında yer almasını istedi.
Kasapoğlu, Birleşmiş Milletlerin engellilik konusunu birkaç oturumla sınırlı tutmak yerine, COP toplantılarında daha geniş bir zaman diliminde ve daha yoğun biçimde ele almasının önemli bir gereklilik olduğunu dile getirdi.

