Nöbetçi Eczaneler
İzmir’de Karşıyaka Belediyesi’nin 2025 yılı Sayıştay denetim raporunda, belediyenin mali yapısı, personel uygulamaları, imar denetimleri ve hizmetlerine ilişkin 21 ana bulguya yer verildi. Rapora göre belediyenin envanterindeki 945 taşınmazın tamamında haciz bulunurken, belediye ve iştiraklerinin kamu kurumlarına olan borçlarıyla birlikte toplam borç yükü 4 milyar 822 milyon TL’yi aştı.
Raporda vergi ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) borçları, icra dosyaları, personel harcamaları, kullanılmayan izinler, ruhsatsız işyerleri ve imar uygulamalarıyla ilgili tespitler sıralandı. Bazı bulguların önceki denetim raporlarında da yer aldığı belirtildi.
Vergi ve SGK borçları 2,8 milyar TL’yi aştı
Raporda, belediyenin iştiraki Karşıyaka Belediyesi Personel A.Ş.’ye yapılan hakediş ödemeleri ele alındı. Belediyenin büro ve güvenlik hizmetleri aldığı şirkete bazı aylarda ödeme yapmadığı, bazı aylarda ise yalnızca çalışanların net maaşlarını karşılayacak tutarda ödeme yaptığı belirtildi. Bu durumun, şirketin SGK primleri ve vergi kesintilerini ödemekte zorlanmasına yol açtığı kaydedildi.
Belediyenin Personel A.Ş.’ye biriken hakediş borcunun 1 milyar 484 milyon TL’ye ulaştığı aktarıldı.
2025 yılı sonu itibarıyla şirketin Hazine ve Maliye Bakanlığına 950,8 milyon TL, SGK’ye ise 1 milyar 880,7 milyon TL borcu bulunduğu belirtildi. Bu borçların sırasıyla 346,4 milyon TL ve 919,4 milyon TL’lik bölümlerinin gecikme faizlerinden oluştuğu kaydedildi. Böylece iki kuruma olan toplam borç 2 milyar 831 milyon TL’ye çıktı.
Raporda, şirketin ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olması nedeniyle bu borçların belediyenin bilançosunda doğrudan görünmediğine dikkat çekildi. Bununla birlikte, ortaya çıkan mali tablonun belediye yönetimi açısından da değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Toplam borç 4,8 milyar TL’yi geçti
Sayıştay raporuna göre kısa vadeli borçların yıllık gelirlere oranı yüzde 93,04, uzun vadeli borçlar da hesaba katıldığında ise yüzde 103,24 oldu.
Belediyenin kendi bilançosunda bulunan 2,46 milyar TL’lik borca iştiraklerinin kamu kurumlarına olan borçları eklendiğinde toplam borç yükü 4 milyar 822 milyon TL’yi aştı. Raporda, borçların yüzde 46,45’ini faizlerin oluşturduğu belirtildi.
Belediyenin taşınmazlarıyla ilgili tespit de raporda öne çıktı. Belediye envanterindeki 945 gayrimenkulün tamamı üzerinde haciz bulunduğu kaydedildi.
İcra dosyaları ve faizler ek maliyet oluşturdu
Raporda, 2025 yılı içinde belediye hakkında 220 ayrı icra dosyası üzerinden cebri ödeme süreci yürütüldüğü belirtildi. Başlangıçta 54,4 milyon TL olan borcun faiz ve masraflarla yüzde 42,45 artarak 77,6 milyon TL’ye yükseldiği kaydedildi. Bu artış nedeniyle belediye bütçesinden 23,1 milyon TL daha fazla ödeme yapıldığı aktarıldı.
Vadesinde ödenmeyen vergi borçları, SGK primleri ve elektrik faturaları nedeniyle 44,5 milyon TL ek faiz yükü oluştuğu belirtildi. Nakit sıkışıklığı nedeniyle kredili tahsilatların bloke süreleri dolmadan çözdürülmesi sonucunda bankalara 614 bin TL komisyon ödendiği de raporda yer aldı.
Ayrıca, nakit yetersizliği nedeniyle ödenemeyen borçların kaydedildiği Bütçe Emanetleri Hesabı üzerinden yapılan ödemelerde mevzuatta belirtilen kayıt sırasına uyulmadığı tespit edildi.
Belediye şirketlerine 405,8 milyon TL sermaye aktarıldı
Belediye iştiraklerinin mali yapısı da denetim raporunda incelendi. Özellikle KENT A.Ş.’nin zararlarını karşılamak amacıyla 2020-2025 yılları arasında belediye bütçesinden ayni ve nakdi sermaye aktarımları yapıldığı belirtildi.
Rapora göre söz konusu dönemde belediye şirketlerine yapılan toplam sermaye aktarımı 405,8 milyon TL’ye ulaştı. Sermaye artırımlarının şirketlerin finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla kullanıldığı, ancak şirketlerin mali durumunda beklenen iyileşmenin sağlanamadığı kaydedildi.
Personel giderlerinin payı yüzde 92,34’e çıktı
Raporda personel giderleri ile yatırım harcamalarının bütçe içindeki payına ilişkin verilere de yer verildi.
Şirket çalışanları da dahil edildiğinde toplam personel giderlerinin yeniden değerlenmiş bütçe gelirlerine oranının yüzde 58,85 olduğu belirtildi. Bu oranın mevzuatta belirlenen yüzde 40’lık sınırın üzerinde kaldığı kaydedildi.
Personel giderlerinin belediye gelirleri içindeki payı 2019’da yüzde 48,72 iken 2025’te yüzde 92,34’e yükseldi. Yatırım harcamalarının bütçe içindeki payı ise 2020’de yüzde 2,38 seviyesindeyken 2025 sonunda yüzde 0,60’a geriledi.
258 işçi kadrosu dışında çalıştırıldı
Sayıştay raporunda belediye şirketlerinden personel teminine ilişkin uygulamalar da değerlendirildi.
KENT A.Ş. bünyesinde garsonluk veya kasiyerlik gibi işler için istihdam edilen 258 işçinin, belediyenin ana hizmet binasında büro personeli olarak çalıştırıldığı belirtildi.
Bu çalışanlara şirket üzerinden yapılan ödemelerin 2025 yılında 140,2 milyon TL’ye ulaştığı kaydedildi. Raporda, söz konusu maaşların sermaye artırımları yoluyla dolaylı olarak belediye bütçesinden karşılandığı ve bu durumun personel giderlerinin resmî mali tablolarda daha düşük görünmesine yol açtığı ifade edildi.
Sosyal denge sözleşmesinde yasal sınır aşıldı
Belediye ile TÜM BEL-SEN arasında imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesi de denetim kapsamında incelendi. Raporda, 2019-2025 yılları arasında yapılan ödemelerin yasal üst sınırı ortalama yüzde 151 oranında aştığı ve bu kapsamda toplam 265 milyon TL mevzuata aykırı ödeme yapıldığı belirtildi.
Sözleşmede kadın çalışanlara 8 Mart haftasında bir gün izin verilmesi, 10 yaşından küçük çocuğu bulunan kadın personele mesai kolaylığı sağlanması, taşınma izni, ESHOT toplu taşıma kartı, vekâlet ücreti ve ölüm yardımı gibi düzenlemeler bulunduğu kaydedildi.
Engelli çocuğu bulunan çalışanlara aylık net 4 bin TL ödeme yapılmasını öngören madde de raporda yer aldı. Sayıştay, bu hakların sosyal denge sözleşmesi kapsamında düzenlenemeyeceğine dikkat çekti.
İşçilerin 44 bin günlük kullanılmamış izni birikti
Rapora göre, yıllık ücretli izinlerin zamanında kullandırılmaması nedeniyle 2025 yılı sonu itibarıyla toplam 44 bin günlük izin birikti. Bazı işçilerin kullanmadığı izin süresinin 287 güne kadar çıktığı belirtildi.
Çalışanların emekli olması durumunda belediyenin karşılaşabileceği kıdem tazminatı ve kullanılmayan izin yükünün 71,9 milyon TL olduğu hesaplandı. Ayrıca bazı işçiler için İş Kanunu’nda yıllık 270 saat olarak belirtilen fazla çalışma sınırının aşıldığı kaydedildi.
Sahipsiz hayvanlarla ilgili tespitler
Sayıştay raporunda, belediyenin sahipsiz hayvanlara yönelik sorumlulukları da ele alındı. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında, nüfusu 25 bini aşan belediyelerin sahipsiz hayvanların toplanması, bakımı ve rehabilitasyonu için gerekli çalışmaları yürütmesi gerektiği hatırlatıldı.
Karşıyaka Belediyesinin 2025 yılı bütçesinde bu alana ödenek ayırmasına rağmen sahipsiz köpeklerin toplanması için yeterli barınak oluşturmadığı belirtildi. Vatandaşlardan gelen 1.310 toplatma ve müdahale başvurusuna karşın yeterli işlem yapılmadığı da rapordaki tespitler arasında yer aldı.
Yapı kayıt belgesi iptal edilen 817 yapıyla ilgili işlem yapılmadığı belirtildi
İmar uygulamalarına ilişkin bulgular arasında, yapı kayıt belgeleri iptal edilen yapılar da yer aldı.
Rapora göre, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından Karşıyaka sınırları içindeki 817 yapının Yapı Kayıt Belgesi iptal edildi. Belediyenin söz konusu yapılarla ilgili saha denetimi yapmadığı, yıkım kararları almadığı ve imar mevzuatı kapsamında uygulanması gereken idari para cezalarını kesmediği kaydedildi.
Karşıyaka’da 901 işyerinin ruhsatı bulunmuyor
Sayıştayın incelemesinde, ilçe genelinde faal durumdaki 20 bin 801 ruhsata tabi işyerinden 19 bin 900’ünün aktif işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunduğu tespit edildi.
Buna göre 2025 yılı sonu itibarıyla 901 işyerinin ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiği belirtildi. Raporda, bu durumun belediyenin tahsil etmesi gereken harç gelirlerinde kayba yol açtığına işaret edildi.
Kaldırım işgallerinde yıkım ve ecrimisil uygulanmadı
Kamuya ait yol ve kaldırımların ahşap platformlar, demir profiller ve beton saksılarla kapatıldığı, bazı alanların sabit yapılara dönüştürüldüğü belirtildi.
Raporda, 775 sayılı Gecekondu Kanunu kapsamında değerlendirilmesi gereken bu işgaller için gerekli yıkım işlemlerinin yapılmadığı kaydedildi. İşgal edilen alanlardan alınması gereken ecrimisil yerine geçici işgal harcı tahsil edildiği veya herhangi bir işlem yapılmadığı da aktarıldı.
Aynı tespitin 2024 yılı denetim raporunda da yer aldığı, sorunun 2025 yılında devam ettiği belirtildi.
Otopark bedellerinin takibinde eksiklikler tespit edildi
İmar mevzuatı gereği kendi parselinde otopark ihtiyacını karşılayamayan binalar için tahsil edilmesi gereken otopark bedelleri de raporda ele alındı.
3194 sayılı İmar Kanunu ve Otopark Yönetmeliği kapsamında tahsil edilmesi gereken bedeller için kamu bankalarında özel bir otopark hesabı açılmadığı, tahsilatların takibine yönelik işlemlerin yürütülmediği belirtildi.
Belediyenin, söz konusu ödemelerin İzmir Büyükşehir Belediyesi hesaplarına yatırıldığı yönündeki savunmasının mevzuat hükümleriyle bağdaşmadığı gerekçesiyle kabul edilmediği kaydedildi.
YİKOB’a aktarılması gereken 2,87 milyon TL belediye gelirlerine kaydedildi
Kültür Varlıklarını Koruma Payı kapsamında, emlak vergisi mükelleflerinden gecikme faiziyle birlikte tahsil edilen tutarlara ilişkin tespitler de raporda yer aldı.
Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına (YİKOB) aktarılması gereken gecikme faizlerinin gönderilmediği belirtildi. 2025 yılı için 2,87 milyon TL olarak hesaplanan tutarın belediyenin kendi bütçesine gelir kaydedildiği aktarıldı.
Sayıştay, ilgili kuruma aktarılması gereken tutarın belediye geliri olarak kaydedilmesinin bütçe gelirlerinin olduğundan yüksek görünmesine neden olduğuna dikkat çekti.
Avansla yapılan alımların sayısı 812’ye ulaştı
Raporda, belediyenin satın alma ve ödeme yöntemlerine ilişkin bulgulara da yer verildi. Normal şartlarda ivedi ve zorunlu durumlarda başvurulması gereken avans yönteminin yaygın bir alım yöntemine dönüştüğü belirtildi.
2025 yılında kırtasiye, temsil ve ağırlama giderleri ile yedek parça gibi acil olmayan ihtiyaçlar için 812 kez avans verildiği tespit edildi. Bu uygulamanın, ihale ve doğrudan temin süreçlerinde uyulması gereken belgelendirme ve denetim mekanizmalarını devre dışı bırakabildiği kaydedildi.
Muhasebe kayıtları ve araç envanterinde eksiklikler
Sayıştay denetiminde muhasebe kayıtları ve taşınır malların takibine ilişkin eksiklikler de belirlendi.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne aykırı olarak 2025 yılı yevmiye defterinde sıralı numaralandırmayı bozan 11 boş kayıt bulunduğu tespit edildi.
Taşınır mallarla ilgili kayıtlarda yıl sonu sayımlarının hatalı yapıldığı, ambar çıkışlarında Varlık İşlem Fişi düzenlenmediği, bazı malzemelerin kayıtlara işlenmeden devredildiği ve dayanıklı taşınırlara sicil numarası verilmediği belirtildi.
Ayrıca Noterler Birliği tescil kayıtlarında belediyenin üzerine görünen 10 aracın başka kamu kurumlarına devredilmesine rağmen belediye envanterinden çıkarılmadığı ortaya konuldu.