Nöbetçi Eczaneler
Sayıştayın İzmir’deki Menderes Belediyesinin 2025 yılına ilişkin Düzenlilik Denetim Raporu’nda; ihale komisyonlarının oluşturulması, vergi kayıtları, işyeri ruhsatları, personel giderleri ve belediye taşınmazlarının kullanımı gibi birçok başlıkta tespitlere yer verildi.
İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde yürütülen rüşvet, irtikap ve örgüt soruşturması kapsamında Belediye Başkanı İlkay Çiçek’in de aralarında bulunduğu 10 kişinin tutuklanmasıyla gündeme gelen belediyeyle ilgili raporda, mali işlemlere ve mevzuat uygulamalarına ilişkin bulgular sıralandı. Belediye yönetiminin bazı tespitlere yönelik açıklamalarında ise gerekli düzenlemelerin yapılacağı bildirildi.
Araç kiralama ihalesinde uzmanlık tespiti
Sayıştay, kamyon ve iş makinesi kiralama ihalesinin komisyonunda iki peyzaj mimarının görevlendirildiğini belirtti. Raporda, ihale konusu işin niteliğine uygun teknik bilgiye sahip uzmanların komisyonda yer alması gerektiği vurgulandı.
Belediye yönetimi, sonraki ihalelerde uygun branşlardan uzman personel görevlendirilmesi konusunda hassasiyet gösterileceğini bildirdi.
Raporda ayrıca belediyeye ait bazı taşınmazların satış ve kira bedelleri belirlenirken yeterli piyasa araştırması yapılmadığı, tapu kayıtları ile taşınmazların mevcut kullanım şekilleri arasındaki farklılıkların giderilmediği kaydedildi. Bazı yapım işi sigorta poliçelerinde mevzuatta öngörülen sınırların üzerinde muafiyet oranlarının bulunması da tespitler arasında yer aldı.
Sosyal denge sözleşmesinde mevzuatın izin verdiği konuların dışına çıkılması ve sözleşme süresinin kanuna aykırı biçimde uzatılmasına imkân tanıyan hükümlerin bulunması da raporda sıralandı.
7 bin 925 işyerinin ilan ve reklam vergisi kaydı yok
Sayıştay denetçileri, vergi dairesinin aktif mükellef listesiyle belediyenin ilan ve reklam vergisi kayıtlarını karşılaştırdı. İncelemede, 7 bin 925 işyerinin ilan ve reklam vergisi mükellefiyetinin bulunmadığı belirlendi.
Raporda, işyerlerinin tabela ve benzeri araçlarla yaptıkları ilan ve reklamlardan mevzuat kapsamında vergi alınması gerektiği hatırlatıldı. Belediye yönetimi, tespit doğrultusunda gerekli işlemlerin yapılacağını bildirdi.
5 bin 840 işyerinden çevre temizlik vergisi alınmamış
Vergi dairesinin aktif mükellef listesi ile belediye kayıtlarının karşılaştırılması sonucunda, 5 bin 840 işyerinin çevre temizlik vergisi mükellefiyetinin oluşturulmadığı tespit edildi.
Raporda bu eksikliğin belediyenin gelirlerini etkilediğine dikkat çekildi.
4 bin 365 işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatı yok
Vergi dairesinin aktif işyeri listesiyle belediyenin ruhsat kayıtlarını karşılaştıran denetçiler, vergi mükellefiyeti bulunan 4 bin 365 işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatının olmadığını belirledi.
Raporda, işletmelerin gerekli ruhsatı almadan faaliyete başlayamayacağı hatırlatılarak ruhsatsız işletmelerin kayıt altına alınması ve gerekli işlemlerin yapılması gerektiği ifade edildi.
Çevre temizlik vergisinin yüzde 20’lik payı aktarılmamış
Sayıştay raporuna göre Menderes Belediyesi, 2025 yılında işyerlerinden toplam 12 milyon 32 bin 774 lira 30 kuruş çevre temizlik vergisi tahsil etti.
Ancak bu tutarın yüzde 20’sine karşılık gelen 2 milyon 406 bin 554 lira 86 kuruşun İzmir Büyükşehir Belediyesine aktarılmadığı tespit edildi.
Kültür varlıkları katkı payında 8,8 milyon liralık tutar
Taşınmaz kültür varlıklarının korunması amacıyla toplanan katkı payları da denetim kapsamında incelendi. Denetçiler, 2025 yılı sonu itibarıyla emlak vergisi üzerinden tahsil edilen 8 milyon 878 bin 947 lira 45 kuruşun İzmir Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına (YİKOB) aktarılmadığını belirledi.
Belediye yönetimi, yanıtında emlak vergisinin yüzde 10’u oranında ayrılan katkı paylarının zamanında ödenememesi nedeniyle İller Bankası payından kesinti yapıldığını ifade etti. Sayıştay ise tutarın ilgili kuruma mevzuatta belirtilen süre içinde aktarılması gerektiğini vurguladı.
Personel giderleri yasal sınırı yaklaşık 193 milyon lira aştı
Raporda belediye ve belediye şirketi personelini kapsayan yıllık toplam personel giderinin 615 milyon 838 bin 483 lira 74 kuruşa ulaştığı belirtildi.
Mevzuata göre hesaplanan personel gideri üst sınırı ise 422 milyon 678 bin 479 lira 89 kuruş olarak kaydedildi. Buna göre personel giderleri, belirlenen sınırı yaklaşık 193 milyon 160 bin lira aştı.
Sayıştay, personel giderlerinin mevzuatta belirlenen oranın altına düşürülmesi gerektiğine dikkat çekti. Belediye yönetimi de 2026 yılı ve sonrasında bu sınırın altına inilene kadar yeni personel alımı yapılmamasının sağlanacağını bildirdi.
19 taşınmaz ihale yapılmadan kullandırılmış
Sayıştay denetçileri, belediye mülkiyetindeki 19 taşınmazın ihale yoluyla kiraya verilmek yerine ecrimisil karşılığında kullandırıldığını tespit etti.
Raporda ecrimisilin, taşınmazın hukuka aykırı kullanımından kaynaklanan tazminat niteliğinde olduğu ve düzenli kiralama yönteminin yerine geçemeyeceği belirtildi. Belediyenin söz konusu taşınmazları ihale yoluyla kiraya vermesi gerektiği kaydedildi.
Kira tahakkuku ile tahsilat arasında 15 milyon liralık fark
Rapora göre belediyenin kiraya verdiği taşınmazlar için 2025 yılında 42 milyon 278 bin 245 lira 80 kuruş kira tahakkuku yapıldı. Tahsil edilen tutar ise 27 milyon 189 bin 133 lira 46 kuruş oldu.
Tahakkuk eden kira bedelleriyle tahsil edilen tutar arasında yaklaşık 15 milyon 89 bin lira fark oluştu.
Sayıştay, kira borçlarını ödemeyen kiracılara yönelik takip süreçlerinin açık biçimde belirlenmediğini ve tahsilat işlemlerinin düzenli yürütülmediğini tespit etti. Raporda belediyenin alacaklarını takip etmek için gerekli iş tanımlarını ve süreçleri belirlemesi gerektiği ifade edildi.
Bir vakfa 25 yıllığına taşınmaz tahsis edilmiş
Raporda, belediyeye ait bir taşınmazın kamu kurum ve kuruluşu niteliğinde olmayan bir vakfa 25 yıllığına tahsis edildiği belirtildi.
Sayıştay, belediye taşınmazlarının ilgili mevzuat kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edilebileceğini, kamu kurumu niteliğinde olmayan dernek ve vakıflara ise bu şekilde tahsis yapılamayacağını kaydetti. Belediye yönetimi, taşınmaz tahsis yetkisinin mevzuata uygun kullanılacağını bildirdi.
Denetimde ayrıca belediyeye ait 17 taşınmazın kamu kurum ve kuruluşlarına süresiz olarak tahsis edildiği tespit edildi. Sayıştay, tahsis süresinin 25 yılı aşamayacağını belirterek mevcut tahsislerin mevzuata uygun hale getirilmesi gerektiğini ifade etti.
Gecekondu fonu gelirleri cari harcamalarda kullanılmış
Sayıştay, gecekondu fonu kapsamında elde edilen gelirlerin ilgili özel hesaba aktarılması gerekirken cari harcamalarda kullanıldığını tespit etti.
Belediye yönetimi, maddi kaynak yetersizliği nedeniyle gecekondu fonu için pay ayrılamadığını ve tutarların ilgili hesaba aktarılamadığını bildirdi. Raporda ise fon gelirlerinin ilgili hesaba aktarılması ve yalnızca mevzuatta belirlenen amaçlar doğrultusunda kullanılması gerektiği vurgulandı.
56 bin 975 liralık Sayıştay alacağı tahsil edilmemiş
Denetim raporunda kesinleşmiş Sayıştay ilamlarından kaynaklanan alacaklar da incelendi. İnceleme sonucunda, kesinleşmiş bir Sayıştay ilamından doğan 56 bin 975 liranın henüz tahsil edilmediği belirlendi.
Belediye yönetimi, alacağın tahsili için mevzuat doğrultusunda gerekli çalışmaların başlatıldığını bildirdi.
Raporda son olarak belediyenin Sayıştay denetim raporlarını belediye meclisine sunmadığı ve denetim sonuçları hakkında meclisi bilgilendirmediği tespitine yer verildi. Belediye yönetimi ise denetim raporunun meclise sunulacağını ifade etti.