Mekke Anlaşması TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasının uygun bulunduğuna ilişkin kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi. Teklifin yasalaşması için TBMM Genel Kurulu’nda da kabul edilmesi gerekiyor.

Komisyonda anlaşmanın kapsamı ve Türkiye’ye getireceği yükümlülükler ele alındı. Anlaşma, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılmasını ve saldırıya uğrayan ülkeye askerî imkânlar dâhil çeşitli araçlarla yardım edilmesini öngörüyor.

Anlaşma 7 Ağustos’ta Mekke’de imzalandı

Kaynak habere göre anlaşma, 7 Ağustos’ta Mekke’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman tarafından imzalandı.

Kanun teklifi 20 Ekim’de TBMM Başkanlığı’na sunuldu, 21 Ekim’de ise Dışişleri Komisyonu’na havale edildi. Haberde, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın anlaşmaya ilişkin iç onay süreçlerini tamamladığı belirtildi.

Silahlı saldırı tüm taraflara yapılmış sayılacak

Toplam 16 maddeden oluşan anlaşmanın ikinci maddesine göre taraflardan birine yönelik silahlı saldırı, tüm taraflara yapılmış sayılacak. Taraflar, saldırıya uğrayan ülkeye askerî imkânlar da dâhil olmak üzere mevcut araçlarla yardım edecek.

Anlaşma; savunma sanayisi iş birliği, istihbarat paylaşımı, lojistik destek ve terörle mücadele alanlarında iş birliğini de kapsıyor.

Dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşacak Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’nin yılda iki kez toplanması öngörülüyor. Komitenin sekretaryası Suudi Arabistan’da bulunacak, ilk genel sekreter ise Pakistan vatandaşı olacak.

Kaynak haberde, tarafların ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyeceği bilgisi de aktarıldı.

Gümrükçü: Tamamen savunma odaklı

Komisyonda anlaşma hakkında bilgi veren Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, anlaşmanın “tamamen savunma odaklı” olduğunu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığını söyledi.

Gümrükçü, anlaşmanın uluslararası hukuka saygılı bölge ülkelerine açık olduğunu belirtti. Anlaşmanın, NATO başta olmak üzere Türkiye’nin üyesi olduğu çok taraflı yapıları tamamlayıcı nitelik taşıdığını ve diğer ittifak yükümlülüklerinin yerine geçmediğini vurguladı.

Oktay: Üçüncü ülkelere karşı bloklaşma değil

TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, anlaşmanın bir saldırı, yayılmacılık ya da üçüncü ülkelere karşı bloklaşma ittifakı olmadığını ifade etti.

Oktay, anlaşmanın üç temel başlık üzerine kurulduğunu belirterek bunları müşterek savunma, terörle mücadele ve savunma sanayisinde yerli imkânların geliştirilmesi olarak sıraladı. Yeni üyelerin katılımının Türkiye dâhil çekirdek tarafların onayına bağlı olduğunu kaydetti.

Ortak savunma hükümlerinin otomatik olarak devreye girmeyeceğini söyleyen Oktay, atılacak adımların tarafların anayasal ve ulusal prosedürlerine bağlı olduğunu belirtti. Anlaşmadaki 10 yıllık süreyle ilgili olarak NATO Antlaşması’ndaki gözden geçirme ve çekilme hükümlerini de hatırlattı.