Öğrenme Yoldaşı

Eleğini asmış bir eğitimci olarak yıllardır savunageldiğim, dillendirdiğim bir konu var. Daha mutlu bir toplum, daha yaşanabilir bir çevre istiyorsak okullarımızda ‘Saygı’ adında bir ders okutmalıyız, derim hep. Okul öncesinden üniversiteye kadar okutulması hatta uygulamalarla yaşatılması gereken bir ders olmalı Saygı. Önce, yaşadığı doğaya saygı göstermeyi öğrenmeli birey, çevresindeki, ülkesindeki, dünyasındaki hayvanlara ve nihayet insanlara saygılı olmayı içselleştirmeli. Ki, şu kısacık ömründe mutlu bir yaşam sürsün, yaşamından keyif alsın, ardında güzel izler bıraksın. Elbette bu hazırlanmış kuru bir müfredatla çözülecek kadar basit bir sorun değil.

Sözü uzatmadan asıl konuya girmek istiyorum. Çoktandır deneme türünde bir kitap okumamıştım. İlgilerim gereği benim için kurgu her şeyden önce gelirdi. Yaratıcılığın sınırsızlığına tanık olmaktan keyif alırım çünkü. Bilirim ki kurgu kurguyu tetikler, yazanın bakış açısına yeni boyutlar kazandırır.

Tamam, konuya giriyorum.

Daha çok yazarın yazarlarla etkileştiği, pazardan gelen teyzelerin, kahveden dönen dayıların kitaplara dönüp bakmadan gelip geçtiği, okursuz buluşma Bornova Kitap Fuarı’nı yeni bitirdik. Belediye çalışanlarının onca emeğine, ilgisine karşın kısır geçen bu fuardan, tanışıklığım 25 yıl öncesine dayanan, çalışma arkadaşım, eğitimci Behçet Yavuz’un son kitabı Kırık Tebeşir’i edindim. Okumada acele etmeyeceğimi, kitaplığımdaki denemeler arasına bırakıp bir ara okuyacağımı düşündüğüm bu kitabı, toplu taşımada sayfalarını şöyle bir karıştırmış, baştan birkaç denemeyi yolda okumuştum. Gerek yazarın kalemi gerekse yaşama bakış açısı kitabı ötelememe izin vermedi. Sayfaları bir solukta araladıktan sonra bazı denemeleri ikinci kez okudum. Bir de üstüne içimden geçenleri yazma gereği duydum. Çünkü bu güzel kitabı tüm eğitimciler, eğitim yöneticileri, veliler de okumalı, diye düşünüyorum.

Kendisini ‘Öğrenme Yoldaşı’ olarak tanımlayan Behçet Yavuz, Hayatta ne varsa okulda da o olmalıdır, diyen, bilimsel ve çağdaş eğitimi savunan donanımlı bir eğitimci. Düşüncelerinde haksız sayılmaz elbette. Çocuklarımızı hayata okullar hazırlıyorsa, gelecek dediğimiz beklenen, bugünün çocuklarına/gençlerine emanet edilmişse. okullarla gerçek yaşam arasında uçurum bulunmamalı. Okullar, yaşama uzanan çıkılası birer merdiven olmalı.

Çok Olun Çocuklar, Okullar Ah Okullar, İlham Verendir Öğretmen, Beslediğimiz Duygular, Kendimize Yatırım, Yaramazlık Yaratıcılık ve Ötesi, Bilişim Çağı, Eğitim Diye Diye, Bitmeyen Sınavlar Zorlu Meslek Seçimi, Şiddet Şiddeti Doğurur gibi ara başlıklardan oluşan kitapta 60 deneme bulunmakta. Öğrenciye, öğretmene, okula, okul araçlarına dair her şeyi, kısaca eğitimin sofrasında ne varsa ele almış Behçet Yavuz. Denemelerinde her zaman öğrenci merkezli bir bakışla, eğitimciliğin ötesinde çağdaş bir insan olarak, çocuğun, gencin dünyasından sesleniyor okurlarına.

Öğrenciyi tanımaktan kuşaklar arası çatışmalara, ebeveyn olmanın zorluğundan okul seçmenin önemine, okulların işlevinden karnelerin iletisine, öğretmenliğin inceliğinden yöneticiliğin bakış açısına, sokaklardaki hırgürden okullardaki şiddete, aşkın yüceliğinden duyguların önemine, iletişim araçlarından yaşamımızı yönetmeye, sınavların işlevsizliğinden yaratıcılığın köreltilmesine, dijital okur-yazarlıktan yapay zekâya, kitapların yolculuğundan doğru bildiğimiz eğitim yanlışlarına, eğitim sorunlarından öğretmen yetiştirmeye kadar her konuyu ince ince işlemiş yazar. Hem de yüreğindeki o çocuk bakışıyla, sevgiyi, saygıyı, barışı, empatiyi elden bırakmadan yazmış denemelerini.

Kitaptan bazı alıntılar vererek sürdürmek istiyorum yazımı.

“Aslında çocukların güçlü yönlerine odaklanmak, onları sadece akademik başarıya değil aynı zamanda hayata da hazırlar. Bir çocuğun güçlü yönlerini fark etmek, bazen küçük bir gözlemle başlar. Çocuklar bir alanda başarılı olduklarını hissettiklerinde diğer alanlarda da kendilerine daha fazla güven duyarlar.”

“Çocuk sahibi olmak, araba kullanmaktan daha mı kolay? Belediye başkanlıkları, nikâh işlemleri yaparken sağlık raporunun yanında anne-babalık diploması da istesin. Bu diplomayı veya sertifikayı milli eğitim müdürlüğü vermeli. Bu sürede çocuk gelişimi, iletişim, rol modeli olma gibi konularda eğitimden geçsinler, ebeveyn farkındalığı kazansınlar.”

“Sizin için en doğru okul, beklentileriniz ve çocuğunuzun özellikleriyle örtüşen okuldur. Başarı, okulun tek başına gerçekleştirdiği bir mucize değildir. Yani okul, toplumsal yaşamdan steril ortam değildir, olmamalıdır da.”

“Bugünün öğretmeni, öğrencilere ne düşüneceklerini değil, nasıl düşüneceklerini öğretmeli. Onlara ilham vermeli, merak duygularını artırmalıdır. Çünkü öğrencinin ilgisini çeken, ona hayal kurduran, ben yapabilirim dedirten bir öğretmen gerçek anlamda fark yaratır.”

“Hayatın bize sunduğu güzellikleri fark ettiğimizde, mutluluğun aslında bir tercih olduğunu anlarız. Unutmayın, hangi duyguyu beslerseniz, o duyguyu büyütürsünüz.”

“Eğitim dışarıdan verilen bir süreçtir. Öğrenme ise içeride, insanın zihninde, yüreğinde başlar. Eğitim ‘anlatma’ya dayanır ama öğrenme ‘anlama’yı ister”

Daha da çoğaltabilirim Behçet Yavuz’un yüreğini koyduğu cümlelerini. Ancak sonrasını okura bırakmak gerek. Eğitimi yakından ilgilendiren bunca konuyu, sorunu yazarken çözümünü de beraberinde vermiş yazar. Akıcı dili, ussal yaklaşımıyla usta bir makaleci, denemeciyle karşılaşmaya, tanışmaya hazır mısınız? Onca liyakatsiz insanın, çocuklarımızı emanet ettiğimiz kurumları işgal etmiş olduğu günümüzde… Çevresinde çocuk/öğrenci bulunan herkese önerilecek bir kitap Kırık Tebeşir.

Yunus Bekir Yurdakul’un yayın yönetiminde, Âlâ Yayıncılık’tan çıkan bu kitap umarım daha çok okunur, çok basılır.

Kırık Tebeşir – Behçet Yavuz

Deneme

Âlâ Yayıncılık-Eylül 2025

İzmir